(၁၉၀၉-၂၀၀၉ ဦးသန္႔ႏွစ္(၁၀၀)ျပည့္အမွတ္တရ...)
၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဇန္၀ါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔သည္ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဦးသန္႔၏ ႏွစ္(၁၀၀)ျပည့္ေျမာက္ေသာေန႔ ျဖစ္ေပသည္။
ဦးသန္႔သည္ အာရွႏုိင္ငံမ်ားမွ ပထမဆံုးအႀကိမ္အျဖစ္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္အျဖစ္ တတိယေျမာက္ ခန္႔ထားျခင္းခံရေသာ ျမန္မာႏုိင္ငံသား တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ဦးသန္႔ေရွ႕မွ ပထမဆံုးအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္မွာ ထရစ္ဗီလီး (ေနာ္ေ၀ႏုိင္ငံသား)ျဖစ္ၿပီး ဒုတိယေျမာက္အတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္မွာ ဒက္ခ္ဟမၼား႐ႈိးလ္ (ဆြီဒင္ ႏိုင္ငံသား)ျဖစ္သည္။
ဦးသန္႔သည္ ကမၻာတြင္ ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ထူးခြၽန္ထက္ျမက္ေသာ သားေကာင္းရတနာတစ္ဦးျဖစ္သကဲ့သုိ႔ ဦးသန္႔ေၾကာင့္ ကမၻာတြင္ ျမန္မာေဟ့လို႔ ျမန္မာႏိုင္ငံ ဂုဏ္ရွိန္တက္ခဲ့ရသည္။
ဦးသန္႔ကို ဧရာ၀တီတုိင္း ပန္းတေနာ္ၿမိဳ႕တြင္ အဖ ဦးဖိုးႏွစ္၊ အမိ ေဒၚနန္းေသာင္တို႔က ၁၉၀၉ ခုႏွစ္ ဇန္ န၀ါရီလ ၂၂ ရက္ေန႔က ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ေမြးခ်င္းေလး ဦးအနက္ အကိုအႀကီးဆံုးျဖစ္သည္။ ဦးသန္႔ေအာက္တြင္ ဦးခန္႔၊ ဦးေသာင္း၊ ဦးတင္ေမာင္ ညီငယ္သံုးဦးရွိသည္။ ဦးသန္႔မွာ ငယ္စဥ္က ပန္းတေနာ္ၿမိဳ႕ အမ်ဳိးသား ေက်ာင္းတြင္ ပညာသင္ၾကားခဲ့ၿပီး ရန္ကုန္တကၠသုိလ္ (ယခင္က ယူနီဗာစီတီေကာလိပ္) တြင္ ဆက္လက္ပညာ သင္ၾကားခဲ့ရာ ၁၉၂၈ ခုႏွစ္တြင္ ဥပစာတန္းစာေမးပြဲေအာင္ျမင္ခဲ့သည္။ ၎ေနာက္ ပန္းတေနာ္အမ်ဳိးသား အထက္တန္း ေက်ာင္း၌ပင္ အထက္တန္းျပဆရာ၀င္လုပ္ခဲ့သည္။
အသက္ ၂၆ ႏွစ္တြင္ ေဒၚသိန္းတင္ႏွင့္ လက္ထပ္ခဲ့ရာ သမီးႀကီး ေအးေအးသန္႔ႏွင့္ သားငယ္ တင္ေမာင္သန္႔တို႔ႏွစ္ဦး ေမြးဖြားခဲ့သည္။ သားငယ္တင္ေမာင္သန္႔မွာ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ေမလ ၂၁ ရက္ေန႔က ဗဟန္းၿမိဳ႕နယ္ ေရႊဂံုတုိင္အနီးတြင္ ဘတ္စ္ကားေပၚမွ လိမ့္က်၍ ေသဆံုးခဲ့သည္။ ဦးသန္႔သည္ ေက်ာင္းဆရာဘ၀မွထြက္ၿပီး ရန္ကုန္သုိ႔ ၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဇူလုိင္လ ၉ ရက္ေန႔တြင္ ေျပာင္းေရႊ႕လာခဲ့သည္။ ဦးသန္႔၏ အဓိကရည္ရြယ္ခ်က္မွာ စာေရးဆရာ၊ သတင္းစာဆရာ ဘ၀မ်ားႏွင့္ မဂၢဇင္းထုတ္ေ၀ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိခဲ့သည္။ မဂၢဇင္းထုတ္ေ၀ရန္ သူငယ္ခ်င္းျဖစ္သူ ဦးႏု(၀န္ႀကီးခ်ဳပ္)ႏွင့္ တုိင္ပင္ေသာအခါ ဦးႏုက ကန္႔ကြက္ခဲ့ၿပီး ၎၏ အသစ္ဖြဲ႕စည္းမည့္ အစိုးရအဖြဲ႕တြင္ ပါ၀င္ရန္ အလိုရွိေနခဲ့သည္။ ဦးသန္႔မွာ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ ႏွစ္ဘာသာစလံုးကို ကြၽမ္းက်င္စြာ ေရးဖတ္ေျပာဆိုႏိုင္သူ တစ္ဦးျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ဦးသန္႔မွာ မိမိျဖစ္လိုေသာ စာနယ္ဇင္းဆရာဘ၀ကို စြန္႔လႊတ္ကာ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ဦးႏု၏ႏိုင္ငံေရးနယ္ပယ္တြင္းသုိ႔ ေရာက္ရွိသြားေတာ့သည္။
ဦးသန္႔သည္ ျမန္မာ့ႏုိင္ငံေရးေလာက၌ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးႏုလက္ထက္တြင္ လည္းေကာင္း၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေန၀င္း အစိုးရလက္ထက္တြင္ လည္းေကာင္း၊ ႏုိင္ငံ့တာ၀န္မ်ားကို ေက်ပြန္စြာ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သျဖင့္ ရာထူးအဆင့္ဆင့္ တုိးျမႇင့္ခန္႔ထားျခင္းခံရၿပီး ေနာက္ဆံုးတြင္ ကမၻာ့ အဆင့္အျမင့္ဆံုးရာထူးျဖစ္သည့္ ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရာထူးကိုပါ ကမၻာ့ႏုိင္ငံမ်ားက ကန္႔ကြက္မဲမရွိ ေပးအပ္ခန္႔ထားျခင္း ခံခဲ့ရသည္။
ျမန္မာႏုိင္ငံ ျပည္တြင္းတြင္...
- ၁၉၄၂ ခုႏွစ္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံပညာေရးျပန္လည္စု စည္းမႈ၌ အတြင္းေရးမွဴးတာ၀န္၊
- ၁၉၄၇ ခုႏွစ္တြင္ သတင္းႏွင့္စာနယ္ဇင္းၫႊန္ၾကားေရး မွဴးတာ၀န္၊
- ၁၉၄၈ ခုႏွစ္တြင္ ျပန္ၾကားေရးဌာန၊ ၫႊန္ၾကားေရး၀န္၊
- ၁၉၅၁ ခုႏွစ္တြင္ သမုိင္းေကာ္မရွင္ႏွင့္ ဘာသာျပန္စာ ေပအသင္း၊
- ၁၉၅၂ ခုႏွစ္တြင္ ႐ုပ္ရွင္အကဲျဖတ္အဖြဲ႕ဥကၠ႒၊ ျပည္ ေတာ္သာရွစ္ႏွစ္စီမံကိန္းေရးဆြဲေရးတာ၀န္၊
- ၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္႐ံုး စီမံကိန္းအတြင္း၀န္၊
- ၁၉၅၅ ခုႏွစ္တြင္ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ဦးႏု၏ အတြင္း၀န္ရာထူး ႏွင့္စီးပြားေရးႏွင့္ လူမႈေရးဘုတ္အဖြဲ႕အတြင္း၀န္
ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ျပင္ပတြင္...၊
- ၁၉၅၇ ခုႏွစ္တြင္ ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ ျမန္မာသံအမတ္ ႀကီး၊
- ၁၉၆၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ ကုလသမဂၢရန္ပံုေငြ တိုးပြားေရး အဖြဲ႕၏ ဥကၠ႒၊
- ၁၉၆၀ ျပည့္ႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၃ရက္ေန႔၌ ႐ုတ္တရက္ ကြယ္လြန္သြားေသာ ဒုတိယေျမာက္ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ဒက္ခ္ဟမၼား႐ိႈးလ္၏ က်န္ရစ္ေသာသက္တမ္း အတြက္ ယာယီအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္တာ၀န္၊
- ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၃၀ ရက္ေန႔တြင္ တရား၀င္ အၿမဲတမ္း ကုလသမဂၢ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ ရာထူးကို တတိယေျမာက္ ခန္႔ထားျခင္းခံရၿပီး ၁၉၇၁ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလ ၃၁ ရက္ေန႔အထိ ႏွစ္ႀကိမ္ဆက္တိုက္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။
ဦးသန္႔ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့စဥ္က အဓိက ေျဖရွင္းခဲ့ရေသာ ျပႆနာမ်ားမွာ က်ဴးဘားျပႆနာ၊ ဆုိက္ပရပ္(စ္)ျပႆနာ၊ အင္ဒိုနီးရွားႏွင့္ အီရီယံကြၽန္း ျပႆနာႏွင့္ ဗီယက္နမ္အေရးအခင္းတို႔ျဖစ္သည္။ ၎ျပႆနာမ်ားကိုလည္း ေအာင္ျမင္စြာ ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခဲ့သျဖင့္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ယံုၾကည္ေလးစားျခင္းကို ခံခဲ့ရသည္။
ဦးသန္႔သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွ ၁၉၄၉ ခုႏွစ္ တြင္ ၀ဏၰေက်ာ္ထင္ဘြဲ႕၊ ၁၉၅၃ ခုႏွစ္တြင္ သီရိပ်ံခ်ီဘြဲ႕၊ ၁၉၅၇ ခုႏွစ္တြင္ စည္သူဘြဲ႕၊ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္တြင္ မဟာသေရ စည္သူဘြဲ႕မ်ားရရွိခဲ့သည္။
ျပည္ပကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားရွိ တကၠသိုလ္ ၂၅ ခုမွ အယ္လ္အယ္လ္ဒီဘြဲ႕မ်ားႏွင့္ ပါရဂူေဒါက္တာဘြဲ႕ငါးခုကိုလည္း ရရွိခဲ့ၿပီး အိႏိၵယႏိုင္ငံမွ ေန႐ူးဆုကိုလည္းရရွိခဲ့သည္။
စာေရးဆရာဘ၀ႏွင့္ သတင္းစာဆရာဘ၀ကို ခံုမင္ျမတ္ႏိုးေသာဦးသန္႔သည္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္ အသင္းႀကီးစာအုပ္ကိုလည္းေကာင္း၊ ျပည္ေတာ္သာခရီး စာအုပ္ကိုလည္းေကာင္း ေရးသားထုတ္ေ၀ခဲ့သည္။ ဦးသန္႔၏ ျပည္ေတာ္သာခရီးစာအုပ္မွာ သံုးတြဲရွိသည္။ ၎စာအုပ္တြင္ လြတ္လပ္ေရးဆံုး႐ံႈးမႈႏွင့္ပတ္သက္၍ မ်ိဳးခ်စ္ျမန္မာတို႔ ဦးေဆြးဆံျမည့္ေတာ္လွန္ခုခံခဲ့ၾကပံု၊ ေလွခြက္ခ်ည္းက်န္အလံမလဲွေစရဆိုေသာ အမ်ိဳးသားေရးစိတ္ဓာတ္ကို ေဖာ္ညႊန္းထားသည္ကိုေတြ႕ရသည္။ ဥပမာ .. “တစ္ခါက ေတာ္လွန္ေရးျမန္မာသူရဲေကာင္းတို႔အား တိုက္ခိုက္ရန္ ေမဂ်ာဂ်င္နရယ္ႏွစ္ဦး၊ ဗရီးေဂးရီးယားဂ်င္နရယ္ ေျခာက္ဦးတို႔၊ ကြပ္ကဲအုပ္ခ်ဳပ္ေသာ စစ္သားသံုးေသာင္းႏွစ္ေထာင္ပါ တပ္ႀကီးမ်ားကိုပင္ စစ္ေျမျပင္သို႔ ေစလႊတ္ခဲ့သည္။ ထိုတပ္ကိုရင္ဆိုင္ရန္အတြက္ ရင္ေျမကတုတ္လုပ္၍ အ႐ိုးေၾကေၾက၊ အေရစုတ္စုတ္ အႏိုင္မခံ အ႐ံႈးမေပးေသာ ေတာ္လွန္ေရးကာလတြင္ ဗိုလ္မင္းေရာင္အစရွိသည့္ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားလာခဲ့ၾကသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္းတြင္ ၿဗိတိသွ်တပ္မ်ားသည္ ဗိုလ္မင္းေရာင္၏အမည္ကို ေၾကာက္ရြံ႕ခဲ့ၾကေလသည္”
(စာ-၁၄၉၊ ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဗိသုကာဦးသန္႔၊ စာေရး သူ တကၠသိုလ္စိန္တင္စာအုပ္မွ)
၎င္းေနာက္ ဂ်ပန္မ်ား ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ၀င္လာၿပီး ျမန္မာမ်ားကို လိမ္လည္လွည့္ျဖားခဲ့ပံုကိုလည္း ဤသို႔ ေရးသားထားျပန္သည္။
“ဂ်ပန္စစ္အာဏာပိုင္တို႔ကား လံုး၀လြတ္လပ္ေရးေပးရန္ လာေရာက္ၾကသည္မဟုတ္၊ မိမိတို႔လက္သံုး ေၾကြးေၾကာ္သံျဖစ္ေသာ (အာရွ သာတူညီမွ်စနစ္) ဟူေသာ စကားလံုးျဖင့္ လွည့္စားလ်က္ရွိသည္ကို ေတြ႕ရေပသည္။ ၿဗိတိသွ်တို႔၏ အာဏာစက္သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ေပ်ာက္ကြယ္သြားသည္ႏွင့္ တစ္ၿပိဳင္နက္ ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္တို႔၏ အာဏာစက္တို႔ကို အစားထုိးရန္ ႀကံစည္ခဲ့သည္မွာ ထင္ရွားစြာ ေပၚေပါက္ လာေတာ့၏”
(စာ-၁၅၊ ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ဗိသုကာဦးသန္႔၊ စာ ေရးသူတကၠသိုလ္စိန္ တင္၏စာအုပ္မွ)
ဦးသန္႔သည္ ႏိုင္ငံေရးစာေပ၊ ဘာသာျပန္စာေပ၊ ယဥ္ေက်းမႈပိုင္းဆိုင္ရာစာေပ၊ ေ၀ဖန္ေရးစာေပမ်ား စသည့္ စကားေျပေဆာင္ပါးမ်ားကို ထိုေခတ္က ထုတ္ေ၀ခဲ့ ေသာ သတင္းစာမ်ား၊ ဂႏၴေလာက မဂၢဇင္းမ်ားတြင္ ေရးသားခဲ့သည္သာမက “သီလ၀”အမည္ႏွင့္ ကဗ်ာ မ်ားကိုလည္း ေရးသားခဲ့သည္ကိုေတြ႕ရသည္။ ၁၂၉၆ ခုႏွစ္ နယုန္လထုတ္ ဂႏၴေလာကအတြဲ-၁၉၊ အမွတ္-၁၁၃ တြင္ ပါရွိေသာ ဦးသန္႔(သီလ၀)၏ ကဗ်ာကို ၾကည့္ရေအာင္-
မငိုနဲ႔ကြယ္
အိုေအေအ အေမေခ်ာ့လို႔
တိတ္ပါေတာ့ မယ့္သည္းခ်ာ
ခိုျပာခိုျဖဴနဲ႔
တကူကူ ဂ်ဳိးေတြေရာက္ပါလို႔
မိတၳီလာ ကန္ေတာ္ေအာက္ဆီက
ဘားေကာက္ဘို႔အေမမွာ။ ။
ေအအိုအို ေၾကာင္ႀကီးက
အၿမီးခတ္တုိတို
ေမ့သားကို လာ၍ကိုက္ပါလိမ့္
ေမ႐ိုက္မယ္ ေမာင္မငိုနဲ႔
ဒီေၾကာင္အို အဆီစားပါလို႔
အသားကို သူမ်ဳိတတ္တယ္ကြဲ႕
ရပ္ေတာ့အသာ။ ။
အိုေအေအ ပါးျပင္ႏုမွာေလ
ပုလဲဥမ်က္ရည္ယို
သည္တိုင္းသာ အငိုဆက္ရင္ျဖင့္
ခက္ေလၿပီ သည္တမိမွာေတာ့
ကေလးေဘ ဘယ္မွာရွိေလဘိ
သိခ်င္လွ စိတ္မၾကည္
ဘယ္ဆီမွ မရွာအား။ ။
အိုေအေအ အသာပိုက္ပါလို႔
ေရႊႏို႔ခ်ဳိ အေမတုိက္မယ္ကြဲ႕
ငို႐ိႈက္ကာ ေမာင္မေနနဲ႔
ကေလးေဘ ျပန္လာေရာက္ခါမွ
စားေသာက္ရန္ ခ်ဳိခ်ဥ္လိႈင္၍
ႏွစ္ေယာက္ၿပိဳင္ အတူေခ်ာ့မယ္ကြယ္
တိတ္ေတာ့ေမ့သား။ ။
(မူရင္းစကားလံုးအတုိင္း ေဖာ္ျပထားပါသည္)
မိခင္တစ္ဦး၏ သားေခ်ာ့ကဗ်ာေလးကို ဦးသန္႔သည္ လွပခ်စ္စဖြယ္ ႐ႈျမင္တင္ျပထားပံုမွာ ကဗ်ာ၏ အသက္ပင္ျဖစ္ပါသည္။
ဦးသန္႔သည္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး၊ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးမ်ားတြင္ အထူးႀကီးမားေသာ တာ၀န္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့ရလင့္ကစား၊ တစ္ဖက္မွ မိမိ၀ါသနာပါေသာ စာေပေရးသားျခင္းမ်ားကိုလည္း ၀ါသနာထံုခဲ့သူျဖစ္ပါသည္။ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရာထူးမွ အၿငိမ္းစားယူၿပီး ၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာလ ၂၅ ရက္ေန႔တြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၌ ကင္ဆာေရာဂါျဖင့္ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ ကြယ္လြန္ခ်ိန္တြင္ ဇနီးေဒၚသိန္းတင္ႏွင့္ သမီးေအးေအးသန္႔တို႔ က်န္ရစ္ခဲ့သည္။
ဦးသန္႔၏ ႐ုပ္အေလာင္းကို ျမန္မာႏိုင္ငံ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သို႔ သယ္ေဆာင္လာၿပီး ေရႊတိဂံုဘုရား ေတာင္ဘက္မုခ္ရွိ ဆရာႀကီးသခင္ကိုယ္ေတာ္မိႈင္း ဂူဗိမာန္၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း၏ဇနီး ေဒၚခင္ၾကည္ဂူဗိမာန္၊ မိဖုရား စုဖုရားလတ္ဂူဗိမာန္တို႔ႏွင့္အတူ ယွဥ္တြဲလ်က္ ဦးသန္႔ဂူဗိမာန္ကို တည္ေဆာက္ထားသည္။
ဦးသန္႔သည္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံမ်ားအလယ္တြင္ ျမန္မာ့သတၱိ၊ ျမန္မာ့ဇာတိမာန္၊ ျမန္မာတို႔၏ ျဖဴစင္႐ိုးေျဖာင့္ေသာ စိတ္ဓာတ္ႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားမ်ားကို ေဖာ္ျပႏိုင္စြမ္းေသာ ျမန္မာ့သားေကာင္းရတနာ အာဇာနည္တစ္ဦးျဖစ္သကဲ့သို႔ ကြၽန္ေတာ္တို႔ႏွင့္တကြ ေနာင္လာ ေနာက္သား မ်ဳိးဆက္သစ္မ်ား အတုယူႀကိဳးစားရမည့္ လူႀကီးလူေကာင္းပီသေသာ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦး အျဖစ္ ဂုဏ္ယူရမည္ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ပါသည္။ ။
ကုိျဂိဳး
